Vanzelfsprekend

Ik speel met woorden. Woorden spelen ook met mij. Woorden spelen een grote rol in het menselijk bestaan, bijna onwillekeurig en vanzelfsprekend. Zo gaat dat bij ieder die spreken, horen, schrijven en lezen kan.
En dat is hier bij veel mensen het geval.

Uit het samenstel van een aantal lettertekens ontstaat een woord.
De letters vormen samen een woord dat een bestaande betekenis in zich draagt. Dat wil zeggen, men herkent ‘t als het een bestaand woord en kent het een betekenis toe waar men mee vertrouwd is geraakt. Het woord is verkend, verstaan en als begrepen aangenomen. Men heeft het als begrip eigen gemaakt en er rust in gevonden. Als zodanig draagt het woord een in zich gesloten betekenis bij zich, die men besloten heeft het toe te kennen. Zo liggen begrippen als ‘tekenen’, ‘toekennen’, ‘teken’ en ‘betekenis’ dicht bij elkaar.

Wanneer dezelfde lettervolgorde in een nieuwe context of op een andere wijze wordt aangeboden, verstoort dit even het contact dat men tot dan toe met het woord had. En met haar betekenis die men tot stand – tot staan – had gebracht. De rust die ervan uitging, die men erin gevonden had, raakt even verstoord. Men wordt verleid om opnieuw te horen wat er verwoord staat en de ‘zin’ te beluisteren die men erin verstaat. Men wordt als het ware uitgedaagd om er een nieuwe verstandhouding mee te ontwikkelen die vanaf dat moment kan bevredigen. Het woord– nog steeds een combinatie van lettertekens - krijgt dan een nieuwe lading, die men zich tracht eigen te maken, door haar hier en nu betekenis te geven .

Om het woord als zodanig in haar werking te verstaan, wil men nog wel eens onwillekeurig het woord voor zichzelf uit horen spreken. Men proeft dan als het ware de ‘zin’ van het woord opnieuw.
Stel je nou voor dat men zich daar ineens bewust van wordt. Dat men terwijl men dat hardop doet, heel even zichzelf verstaat. En dat wat onmiddellijk weerklinkt, betekenisvol resoneert.

Daar gaat mijn project van dit jaar over, het meest verdichte gedicht dat ik ken:
VANZELFSPREKEND.

Wellicht ontstaat er iets, ontwikkelt zich wat, gaat er een wereld open.
Dat kan lachen worden, doen schrikken, ergernis oproepen en alles daar tussen in. Men kan het als een begin ervaren, iets nieuws, of als metafoor voor het begin van het einde, van de oorsprong van leven en lijden. In die zin vormt het woord ‘vanzelfsprekend’ een verdichte versie van het al even beknopte scheppingsverhaal van Johannes in de Bijbel: - In den beginne was het woord –
Vergezocht? Ik zoek verder dan onze christelijke traditie. Zoals gezegd spelen woorden een grote rol bij ieder die kan spreken, horen, schrijven en lezen.
En dat is hier bij veel mensen het geval.

terug